Gemeente: de kracht van een buurt aanboren

Hoe overheid en burgers samen bouwen aan vertrouwen in de herstelkracht van de samenleving

Organisatie

Gemeente Wijk bij Duurstede

De gemeente Wijk bij Duurstede is een driekernen-gemeente van Wijk bij Duurstede, Cothen en Langbroek. Locatie: zuid-oost Utrecht. Aantal inwoners: 23.000 De stad gemeente heeft als motto ‘Kleine stad, grote geschiedenis’

Vraagstuk

Op twee locaties in een bepaalde wijk van Wijk bij Duurstede is grote sociale onrust ontstaan. Het is bekend geworden dat er twee ex-zedendelinquenten in twee straten in dezelfde buurt wonen. Dit wordt een buurtconflict dat zich vrij snel uitbreidt.

• Flyers worden huis aan huis bezorgd
• Huizen worden met spandoeken behangen
• Dreigementen worden geuit
• De pers wordt erbij gehaald
• Er worden protestmarsen georganiseerd
• De politie moet keer op keer langskomen
• Zittingen in het gemeentehuis worden georganiseerd. 

Het lukte burgemeester, politie en anderen niet de partijen tot bedaren te brengen. De vraag van de burgemeester was hoe je hier tot een duurzame en houdbare situatie kunt komen. En niet een oplossing met winnaars en verliezers. Hij benaderde daarvoor het IMO omdat hij geloofde in de horizontale manier van werken.

Werkwijze

De hoop is dat met de IMO benadering het lukt om dit sociale conflict uit gewelddadige en uiteindelijk juridische sfeer te houden. Er zal geen escalatie komen als er een situatie komt die voor alle betrokkenen voldoende veilig is. Om dit te bereiken benaderen we eerst iedereen die zich betrokken weet zo persoonlijk en individueel mogelijk. We luisteren naar de verhalen. De sturende, richtinggevende gedachte is om uiteindelijk een dialogisch proces op gang te brengen tussen slachtoffers en daders.
De burgemeester wordt voortdurende op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en de vervolgstappen worden steeds afgestemd. 

‘Alle stemmen in het conflict moeten gehoord en serieus genomen worden.’

 Activiteiten

Alle bewoners die dat willen worden gehoord, soms per adres, soms in groepsverband. De diversiteit aan beleving en oordeel komt duidelijk naar voren. Consensus lijkt niet mogelijk. Dan formeren we een buurtgroep van ‘sterke’ en ‘identificeerbare’ bewoners + wijkagent. Het voorstel wordt dat deze buurtgroep als een soort communicatieve cirkel om de ex-delinquenten heen gaan staan én er voor de buurt is: voor sociale veiligheid.

Vanwege de gebalanceerde samenstelling en de opdracht/werkwijze van de groep, wordt dit voorstel breed gedragen. De overheid faciliteert een periode van drie jaar begeleiding van de buurtgroep door IMO. Er vindt regelmatig overleg plaats met de burgemeester en de veiligheidsmedewerker over voortgang.

Resultaat

Na verloop van tijd is één van de ex-delinquenten met grote tegenzin verhuisd naar een andere stad. Hij en zijn gezin voelde zich onvoldoende veilig.

Er zijn regelmatig bijeenkomsten van de buurtgroep en de andere ex-delinquent. De buurt wordt steeds op de hoogte gehouden (mondeling en schriftelijk) van veranderingen en/of eventuele verontrustende incidenten. De buurtgroep bespreekt ook alles met de ex-delinquent en spreekt hem ook aan op problematisch gedrag, bijvoorbeeld langs een speeltuin lopen. Maar ook de ex-delinquent doet een beroep op de buurtgroep als hij last heeft van agressie door anderen. In de praktijk blijft de schade binnen de perken. De buurtgroep communiceert steeds naar twee kanten toe. De IMO begeleider houdt dit doel steeds voor ogen bij de buurtgroep.

Na drie jaar wordt het aantal bijeenkomsten van de buurtgroep langzaam afgebouwd omdat de rust in de buurt lijkt teruggekeerd en iedereen de situatie accepteert. De ex-delinquent woont er nog steeds. Nieuwe bewoners in de buurt zijn tot enkele jaren geleden steeds door de buurtgroep op de hoogte gebracht van de situatie. Intussen in de buurtgroep opgeheven.

Conclusie

Een sociaal conflict in een bepaalde buurt is voor de burgemeester een veiligheidsvraagstuk. De IMO adviseur stelt voor dit vraagstuk in een proces te brengen waarin alle betrokkenen aangesproken worden in een dialoog hun stem te laten horen en mede verantwoordelijkheid te dragen. Dit resulteert in de vorming van een stabiele buurtgroep.

De inzet van de mensen uit de buurt vormt het uitgangspunt en dat wordt ondersteund door de gemeentelijke overheid (aanwezigheid politie, begeleiding door IMO en afstemming met de burgemeester).